Αντλώντας εμπειρία δυο δεκαετιών από την ανάπτυξη και υποστήριξη ανοικτών ψηφιακών υποδομών, παρουσιάζουμε τις προτάσεις μας για την ενίσχυση της στρατηγικής προσέγγισης της ΕΕ στο λογισμικό ανοικτού κώδικα δίνοντας έμφαση στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας, της ασφάλειας, της ανταγωνιστικότητας και της εσωτερικής χρήσης ανοικτών ψηφιακών πόρων.
Ο ευρωπαϊκός τομέας ανοικτού κώδικα διαθέτει πολλά και σημαντικά πλεονεκτήματα. Μερικά από αυτά είναι:
- ότι διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες κοινότητες προγραμματιστών παγκοσμίως, απαριθμώντας σχεδόν 25 εκατομμύρια προγραμματιστές που παράγουν πάνω από 155 εκατομμύρια συνεισφορές ετησίως και η οποία ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις αρχές της ΕΕ για την διαφάνεια και το GDPR, ότι συνεισφέρει περίπου το 70-90% των παγκόσμιων βάσεων κώδικα λογισμικού,
- ότι καινοτομεί στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, του cloud και των δεδομένων (FIWARE, RISC-V, Simpl) συνεισφέροντας €65-95 δισ. στο ΑΕΠ της ΕΕ.
Στον αντίποδα μερικές από τις αδυναμίες της περιλαμβάνουν:
- την ανομοιογενή οργανωτική ωριμότητα αφού μόνο το 34% διαθέτει επίσημες στρατηγικές και το 22% OSPOs,
- την εκμετάλλευση της αξίας από μη ευρωπαϊκές οντότητες,
- την εμφάνιση εμποδίων, όπως εγκλωβισμός σε προμηθευτές (vendor lock-in), υπο-χρηματοδότηση συντήρησης, νομικές ανησυχίες και ελλείψεις δεξιοτήτων, που περιορίζουν την υιοθέτηση, τη συνεισφορά και την κλιμάκωση.
Το ανοικτό λογισμικό προσφέρει σημαντική αξία στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, επιτρέποντας τεχνολογική κυριαρχία, εξοικονόμηση κόστους, μείωση εξάρτησης από προμηθευτές, ενισχυμένη ασφάλεια και καινοτομία. Δημόσια παραδείγματα περιλαμβάνουν τις υλοποιήσεις Nextcloud στη Γαλλία και το X-Road της Εσθονίας για αποδοτικές και ανθεκτικές ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες. Στον ιδιωτικό τομέα, τα οφέλη περιλαμβάνουν αύξηση παραγωγικότητας (63% των οργανισμών) και ενίσχυση ανταγωνιστικότητας σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες και η αυτοκινητοβιομηχανία. Βασικοί παράγοντες είναι η μείωση του συνολικού κόστους ιδιοκτησίας (TCO), η διαφάνεια και τα συνεργατικά οικοσυστήματα.
Για την υποστήριξη της ανάπτυξης, προτείνουμε ειδική χρηματοδότηση (π.χ. €1-2 δισ. μέσω του προγράμματος Digital Europe), προμήθειες με αρχή «open by default» και προτίμηση σε εταιρείες που ανήκουν στην ΕΕ (EuroStack), κυρίαρχες υποδομές (π.χ. επέκταση Codeberg/Gaia-X), συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα, υποχρεώσεις κυβερνοασφάλειας και ενίσχυση δεξιοτήτων. Θεωρούμε ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε τεχνολογικούς τομείς όπως η ανοικτή τεχνητή νοημοσύνη, cloud/edge, εργαλεία κυβερνοασφάλειας, hardware RISC-V και εφαρμογές IoT/βιομηχανίας λόγω υψηλών εξαρτήσεων και κινδύνων κυριαρχίας. Παράλληλα, απαιτείται ενίσχυση του OSS σε τομείς όπως δημόσια διοίκηση, υγεία, αυτοκινητοβιομηχανία, ενέργεια και χρηματοοικονομικά/τηλεπικοινωνίες για ενίσχυση ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας.
Τα μέτρα αυτά θα αναδείξουν τις προοπτικές του ανοικτού κώδικα ενισχύοντας την καινοτομία στην ΕΕ και τοποθετώντας την στον παγκόσμιο χάρτη ως ηγέτη σε ανθεκτικά ψηφιακά οικοσυστήματα.
Προτάσεις
- Μέσω της αναθεωρημένης οδηγίας δημόσιων συμβάσεων της ΕΕ, να δοθεί προτεραιότητα σε εταιρείες με έδρα στην ΕΕ που δουλεύουν με λογισμικό ανοικτού κώδικα και προσφέρουν αντίστοιχες λύσεις σε δημόσιες προμήθειες (π.χ. EuroStack.eu).
- Δημιουργία ειδικού ευρωπαϊκού προγράμματος χρηματοδότησης για μακροχρόνια συντήρηση, ασφάλεια και διακυβέρνηση κρίσιμων ανοικτών ψηφιακών υποδομών και ψηφιακών δημόσιων αγαθών.
- Δημιουργία προγράμματος χρηματοδότησης για έρευνα σχετικά με τον οικονομικό, κοινωνικό και ασφαλιστικό αντίκτυπο των ανοικτών τεχνολογιών.
- Προώθηση και δημιουργία πανευρωπαϊκών πλατφορμών για ασφαλή ανταλλαγή κώδικα, εργαλείων και τεχνογνωσίας μεταξύ ομάδων ανοικτού κώδικα, αποφεύγοντας την εξάρτηση από εμπορικές υποδομές που ενδέχεται να επηρεαστούν από μηχανισμούς διακοπής (kill switch).
- Δημιουργία πολυετών χρηματοδοτικών εργαλείων λειτουργίας για ιδρύματα ανοικτού κώδικα και οργανώσεις πολιτών που διαχειρίζονται τεχνολογίες δημόσιου ενδιαφέροντος, με παράλληλη πρόσβαση σε δημόσιες υποδομές τεχνητής νοημοσύνης (π.χ. AI factories).
- Ενσωμάτωση υποχρεωτικών απαιτήσεων ανοικτού κώδικα και ανοικτών αδειών σε έργα ψηφιακού μετασχηματισμού που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων τομέων όπως ψηφιακή παιδεία, δημόσιες υποδομές, κοινωνική προστασία, διαχείριση εκτάκτων αναγκών και αναπτυξιακή συνεργασία.
- Εκκίνηση κοινών πρωτοβουλιών ΕΕ – χωρών εταίρων (π.χ. Ινδία, Mercosur) για συν-ανάπτυξη και κοινή διακυβέρνηση ανοικτών τεχνολογιών.
- Ευθυγράμμιση δημόσιων προμηθειών, χρηματοδότησης και πολιτικών εργαλείων για ενίσχυση υιοθέτησης ανοικτών τεχνολογιών και συνεισφοράς σε upstream έργα.
- Υποστήριξη κοινών υπηρεσιών φιλοξενίας και υποδομών υποστήριξης για μαζική υιοθέτηση λύσεων ανοικτού κώδικα από δημόσιες διοικήσεις, ειδικά δήμους και αποκεντρωμένους φορείς.
- Ενίσχυση συντονισμού μεταξύ ψηφιακής πολιτικής, εμπορίου και διεθνών συνεργασιών για συνοχή μεταξύ εσωτερικών στόχων και εξωτερικής δράσης της ΕΕ.
- Εκκίνηση πρωτοβουλιών που ενθαρρύνουν νέους να συμβάλλουν στην ανάπτυξη, συντήρηση και βελτίωση του οικοσυστήματος.
Διάβασε αναλυτικά την ανακοίνωση στο λινκ εδώ.
*Το παρόν έγγραφο παρουσιάζει την κοινή απάντηση των Open Knowledge Sweden, Open Knowledge Foundation, Open Knowledge Finland και Open Knowledge Estonia στην πρόσκληση υποβολής στοιχείων για τη «Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ανοικτού Ψηφιακού Οικοσυστήματος». (ΠΗΓΗ: okfn.org)
